Trải nghiệm tâm lý trị liệu

Trong vài tuần vừa rồi, mình tham gia tâm lý trị liệu. Trong bài này mình chia sẻ khái quát trải nghiệm của mình. Mình mong mọi người sẽ có một cách nhìn rõ ràng hơn về những phương pháp này, đồng thời có thể học một chút gì đó để giúp cho bản thân hay những người xung quanh. 

Tâm lý trị liệu là phương pháp tư vấn nhằm giúp cho mọi người vượt qua những triệu chứng lo âu, trầm cảm, và những thử thách trong cuộc sống bao gồm khó khăn tài chính, trầm cảm sau sinh, trục trặc hôn nhân, v.v. Trong đa số các trường hợp, người cần được trợ giúp sẽ gặp mặt, nói chuyện với tư vấn viên trong vài tuần, mỗi tuần một buổi kéo dài một tiếng.

Bản thân mình tìm đến tâm lý trị liệu vì một năm nay cảm thấy stress liên miên vì công việc, thường xuyên trong trạng thái bồn chồn, bị áp lực, cơ thể có những phản ứng tiêu cực như đau quặn bụng, tim đập thình thịch, chóng mặt. Ở Mỹ tâm lý trị liệu rất phổ biến, đa số những người bạn của mình cũng đã từng đi. Hơn nữa công ty mình tài trợ chi phí cho nhân viên và người thân thế nên mình cũng “liều mình” thử. 

Tư vấn viên là những người như thế nào? 

Những tư vấn viên không nhất thiết phải là những bác sỹ, tiến sỹ cao siêu. Tất nhiên họ được cấp chứng chỉ tâm lý trị liệu, nhưng có thể đến từ các ngành khác nhau: lao động xã hội, tư vấn cộng động, hay thậm chí là thể dục hay múa hát. Họ cũng không mặc những chiếc áo choàng trắng, đeo các loại dụng cụ khám chữa theo người, mà thường khá thân thiện, thoải mái. Tư vấn viên của mình là chị Yumi, chị rất gần gũi, thường mặc quần áo thể thao và cột tóc cao. Lúc đầu mình nghĩ với phong cách thoải mái thế này, liệu chị ý có giúp mình được không. Nhưng có lẽ môi trường thoải mái là một yếu tố quan trọng giúp cho quá trình tư vấn thành công. 

Mục đích của tâm lý trị liệu là gì? 

1, Giúp mình hiểu hơn về những suy nghĩ và cảm xúc cảm xúc của mình. Nhiều khi nêu tên ra hay giải thích được những gì mình trải qua đã có thể giúp ta nhẹ nhõm hơn rồi. Dồn nén những bức xúc hay đau buồn nhiều khi khiến cho chúng trở nên tiêu cực và ám ảnh. 

2, Tìm ra nguyên nhân của những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực. Có thể lúc đầu bạn nghĩ mình trải qua lo âu, trầm cảm là do lý do A, tuy nhiên có khi lý do B mới đúng. Chẳng hạn mình tưởng áp lực công việc là do đợt đánh giá năng lực, xem xét hồ sơ thăng cấp. Tuy nhiên sau khi nói chuyện với chị Yumi, mình nhận ra nguyên nhân sâu xa hơn là do mình thường đánh giá bản thân theo những thành tích, thay vì những giá trị nội tâm, nhân phẩm hay những nỗ lực của mình. Haizz… “bệnh thành tích” đúng là có thật. Trong trường hợp khác, có thể bạn nghĩ những trục trặc trong hôn nhân là do bạn lấy nhầm người, tuy nhiên có thể lý do của những xích mích là bạn quá kỹ tính, cầu toàn với bản thân và những người khác.    

3, Học các phương pháp đẩy lùi sự tiêu cực, giúp cho bản thân vui vẻ, tự tin, thoải mái hơn. Nếu bạn bị áp lực do bệnh thành tích, tư vấn viên sẽ động viên bạn tập trung vào những thế mạnh của mình và những điều mình có thể tự hào dù là nhỏ nhất. Có thể bạn không phải là nhân viên xuất sắc nhưng bạn người biết quan tâm đến người khác, bạn có thể tự hào khi mình làm một việc nho nhỏ để giúp đồng nghiệp. Nếu bạn quá ký tính với người khác, bạn nên cố gắng tìm thấy ưu điểm của người khác và khen ngợi người khác nhiều hơn. 

4, Khi tâm trạng tích cực hơn, mình có thể dần dần thay đổi suy nghĩ của mình đối với những khó khăn trước mắt, và tìm những giải pháp cơ bản để đối diện, hoá giải vấn đề. Có thể bạn tưởng rằng hôn nhân của mình đang ở bờ vực sụp đổ nhưng khi tâm lý thoải mái hơn, bạn sẽ nhận ra không có ai là hoàn hảo cả và những xích mích với vợ/chồng có thể được hoá giải bằng những biện pháp đơn giản như phân công việc nhà rõ ràng hơn hay ăn uống đơn giản hơn.      

Cách nói chuyện và xử lý tình huống của tư vấn viên như thế nào? 

Cách nói chuyện của tư vấn viên rất tâm lý. Họ coi trọng những suy nghĩ và cảm xúc của mình, không coi nhẹ hay bỏ qua chúng. Họ cũng không phán xét, không chê trách hay tạo thêm áp lực. Quan trọng hơn, họ hỏi những câu hỏi giúp mình tự phân tích và gỡ rối cho bản thân. 

Thay vì nói: “Ôi, công việc cũng đơn giản thôi mà, sao phải lo lắng”, họ sẽ nói: “Việc bạn cảm thấy stress bắt đầu từ khi nào? Trước đó bạn có hay bị stress vậy không? Bạn cảm thấy áp lực trong những tình huống nào?” 

Thay vì nói “Tất cả mọi người đều bình thường, sao chỉ riêng bạn lại bị hâm hâm như vậy,” tư vấn viên sẽ nói: “Cuộc sống lúc nào cũng có những thay đổi, những lúc bận bịu hơn, và ai trong chúng ta cũng sẽ gặp những thử thách. Bạn hãy nhớ lại một tình huống trước đây mà mình đã đối mặt với thử thách một cách thành công, lúc đó bạn đã làm những gì?” 

Thay vì nói “Bỏ qua những suy nghĩ đi. Không nghĩ nữa thì sẽ hết thôi,” tư vấn viên sẽ nói: “Hàng ngày sẽ có rất nhiều những suy nghĩ và cảm xúc xuất hiện. Có những suy nghĩ và cảm xúc không hữu ích, có những suy nghĩ không đúng với sự thật. Bạn đang có những suy nghĩ A, B, C. Theo bạn những suy nghĩ nào gần với sự thật, những suy nghĩ nào là do bạn quá lo lắng, hay phóng đại những tình huống rủi ro?” 

“Bạn tự hào về điều gì ở bản thân? Theo bạn, bạn có những thế mạnh gì?… Nếu chúng ta tập trung vào những thế mạnh của mình, chẳng phải những điều mình tưởng chừng nằm ngoài khả năng sẽ không còn quá sức phải không?” 

“Không phải tất cả mọi thứ sẽ luôn xảy ra như mình mong đợi. Cuộc sống lúc nào cũng có những bất ngờ, những thử thách, sẽ có lúc chúng ta thất vọng hay thua cuộc. Trong một lần thất vọng gần đây, bạn đã làm gì để trải qua? Khi nhìn lại, phải chăng chúng ta mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng?” 

Tư vấn viên giao các bài tập về nhà như thế nào? 

Các tư vấn viên không chỉ nói chuyện để giúp mình tháo gỡ mà thường ra các bài tập về nhà, tùy theo các triệu chứng và khó khăn. Đối với một người đang trong trạng thái trầm cảm, bài tập về nhà có thể là hàng tuần tập thể dục, nói chuyện với vài người thân hay người bạn mỗi tuần. Đối với trường hợp lo âu áp lực của mình, Yumi yêu cầu mình ghi lại những điều mình biết ơn mỗi ngày. Tập trung vào những gì tốt đẹp đang xảy ra sẽ giúp cho mình chân trọng hiện tại và cảm thấy hài lòng hơn, bất kể những nguyện vọng của mình có thành sự thật hay không.

Chi phí tư vấn như thế nào? 

Giá tư vấn mỗi buổi ở bên Mỹ là 65-150 đô tùy vào tư vấn viên hay điạ điểm thành phố lớn nhỏ. Mức giá này cũng tương đương với các dịch vụ khác như mátxa, làm đầu, học lái xe. May mắn là thường các gói bảo hiểm sẽ hỗ trợ chi phí. Nếu là nhân viên hay học sinh, thường công ty hay nhà trường cũng sẽ có văn phòng tư vấn tâm lý miễn phí. Ở trường cũ của mình hay có các buổi “tâm lý trị liệu cùng các chú chó,” tức là người ta đưa những chú chó đã được huấn luyện rất dễ tính và thân thiện để sinh viên chơi cùng cho đỡ áp lực học tập.

Nếu quy ra mức sống ở Việt Nam có thể sẽ là 150K-400K một buổi, có thể chi phí thấp hơn nếu theo gói bảo hiểm. Một gói chữa trị có thể kéo dài 4, 8 hay 12 buổi. Mình thấy tất nhiên không rẻ nhưng khá hữu hiệu để nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu bạn không tiếp cận được dịch vụ này thì trên mạng có những bài tập tương tự giúp bạn có thể tự tháo gỡ hoặc bạn có thể nhờ một người bạn “kiểm tra bài tập về nhà” cho mình.

Ngôi Nhà Hạnh Phúc