Ba kiểu cuộc sống hạnh phúc và những lựa chọn cho cuộc đời

Trong bài viết này, mình giới thiệu lăng kính về ba kiểu cuộc sống hạnh phúc mà mình học được qua khoá học của trường Yale. Cách nhìn này sẽ giúp chúng ta giải đáp những khúc mắc như: Tại sao có lúc chúng ta không hạnh phúc mặc dù cuộc sống có vẻ trọn vẹn? Chúng ta có thể làm gì để sống hạnh phúc và mãn nguyện hơn?

Ba kiểu cuộc sống hạnh phúc là cuộc sống thoải mái, cuộc sống đam mê và cuộc sống ý nghĩa. Số đông trong chúng ta theo đuổi cuộc sống thoải mái, coi nó là thước đo chất lượng cuộc sống và sự thành công. Tuy nhiên, bạn có biết rằng, sự thoải mái không đủ để làm cho chúng ta hài lòng? Nếu bạn muốn hạnh phúc hơn, có lẽ chăng, đam mê và ý nghĩa là hai thứ thiết yếu?

1, Cuộc sống thoải mái

Cuộc sống thoải mái là cuộc sống có nhiều thứ làm cho bạn vui vẻ và thích thú. Đó có thể là những trải nghiệm mang lại sự hưng phấn và dễ chịu như những chuyến du lịch, những buổi đi ăn hàng, đi chơi với bạn bè. Đó đó thể là những tiện nghi như một căn nhà rộng rãi, xe ôtô, những đồ đạc, quần áo mà bạn thích. Cuộc sống thoải mái là cuộc sống với nhiều thời gian trống và ít những lo âu. Chúng ta có khả năng tài chính thể giảm thiểu tốt đa những khổ cực và rủi ro: mua ôtô để đi lại an toàn hơn, đóng học phí trường tư để trang bị cho con cái tốt hơn, mua các loại bảo hiểm, thức ăn sạch, v.v.

Tất nhiên, việc mong muốn một cuộc sống thoải mái là điều rất bình thường. Ước mơ của mình là hàng ngày không phải đi làm, thay vào đó mình sẽ ở tại một resort ven biển và sẽ dành thời gian hoàn toàn cho những sở thích. Mình chắc cuộc sống trong mơ của mọi người cũng na ná giống mình. Thậm chí có khi bạn còn biết những người đã đạt được cuộc sống như vậy ngay khi còn khá trẻ.

Theo đuổi cuộc sống thoải mái là một lựa chọn an toàn. Tuy nhiên, cuộc sống thoải mái khó mà đem lại cho chúng ta cảm giác hài lòng lâu dài. Thứ nhất, chúng ta không thể kiểm soát được mọi điều xảy ra. Những khó khăn, những rủi ro, những cuộc khủng hoảng tài chính hay dịch bệnh có thể gõ cửa bất cứ lúc nào. Thứ hai, nếu không có động lực hay mục tiêu rõ ràng, chúng ta sẽ nhanh chóng chán với cuộc sống “resort” dài ngày. Chúng ta sẽ thấy quen thuộc với những vật dụng và tiện nghi, rồi sẽ không còn trân trọng chúng nữa.

2, Cuộc sống đam mê

Cuộc sống đam mê là cuộc sống cho phép bạn theo đuổi một ngành nghề hay một sở thích. Bạn vừa có thể nâng cao kỹ năng của mình và vừa được thử sức một cách phù hợp. Công việc có thể đa dạng như nấu nướng, may vá, lập trình, thiết kế, kinh doanh, trồng trọt hay văn nghệ. Đam mê đơn giản là khi bạn làm công việc này, bạn có thể tập trung một cách cao độ, bạn như bị cuốn theo những thao tác đến mức quên cả thời gian. Bạn thấy tự hào với những sản phẩm mà mình làm ra và vui khi được truyền tải đam mê cho những người khác.

Điều kiện lý tưởng cho cuộc sống đam mê là khi khả năng của chúng ta cân xứng với những yêu cầu của công việc, và khi ta có cơ hội để học hỏi và thử sức hợp lý. Nếu công việc quá khó so với kỹ năng của bạn (bạn mới vào bếp học việc nhưng bị giao ngay quản lý một đội đầu bếp) hay quá đơn giản (bạn đã học nghề nấu nướng được vài năm những chỉ được làm công việc thái rau củ) thì cũng khó để hài lòng với công việc.

Nếu bạn có thể biến đam mê thành một công việc kiếm ra tiền, thì đó là một điều tốt. Nhưng nếu không thể, thì hãy vẫn theo đuổi sở thích trong lúc rảnh rỗi. Có những đam mê có vẻ rất vô ích, nhưng chúng vẫn có thể đem lại cho chúng ta nhiều niềm vui. Chẳng hạn mình vẫn thỉnh thoảng đọc các nghiên cứu khoa học xã hội mặc dù việc này không phục vụ gì cho cuộc sống hiện tại của mình. Tuy nhiên, chỉ cần việc đó khiến mình thấy thú vị là được.

3, Cuộc sống ý nghĩa

Cuộc sống ý nghĩa là cuộc sống mà trong đó bạn dùng năng lực của mình để phục vụ cho một mục đích, một lý tưởng lớn lao hơn. Đó có thể là gia đình, là những người thân quen, là môi trường xung quanh chúng ta, thậm chí lớn hơn nữa là cả nhân loại.

Có thể bạn đã quyết định chấp nhận một công việc khó khăn hơn để trang trải cho gia đình, hay dành toàn bộ công sức thời gian để nuôi dạy con cái thay vì nghỉ ngơi, thư giãn. Có nhiều người đóng góp cho cộng đồng qua những hoạt động thiện nguyện, phục vụ các tổ chức xã hội. Nhiều người khác làm những công việc khó khăn và quan trọng như bác sỹ, giáo viên, an ninh, v.v. Có những người theo đuổi những lý tưởng khoa học, chính trị hay tôn giáo với mong muốn làm xã hội tốt đẹp hơn, công bằng hơn.

Cách đây vài năm, mình gặp một bác người Mỹ sống tại Campuchia và thành lập một ngôi trường và khu ký túc cho những em nhỏ trong hoàn cảnh khó khăn. Những em bé không có gia đình hay nơi nương tựa sẽ rất dễ trở thành nạn nhân của nạn buôn người. May thay, nhờ ngôi trường này mà nhiều em có một tương lai tươi sáng hơn. Gần đây mình đọc về những trải trẻ mồ côi ở Ukraina và điều kiện sống tồi tệ ở đó. Nhiều gia đình ở các nước khác nhau đã sẵn sàng nhận các em đó mặc dù nhiều em có những khuyết tật hay có những bất thường về tâm lý vì không được lớn lên trong tình yêu thương.

Nếu nhìn theo lăng kính của “cuộc sống thoải mái” thì những lựa chọn này thật khó hiểu. Nhưng dần dần mình nhận ra rằng, đó là một cuộc sống ý nghĩa, mang lại niềm vui không chỉ cho người khác mà kể cả chính chúng ta.

Chúng ta nên chọn cuộc sống nào?

Trong cuộc sống có những lúc bạn phải đối diện với những lựa chọn khác nhau: Theo đuổi đam mê hay giữ một công việc an toàn? Chấp nhận hy sinh để theo đuổi một lý tưởng hay giảm thiểu những rắc rối cho cuộc sống của bản thân? May mắn thay, các nhà khoa học đã cho thấy, cuộc sống làm cho chúng ta mãn nguyện nhất là cuộc sống đam mê hoặc cuộc sống ý nghĩa. Sự thoải mái tất nhiên là một ưu điểm, nhưng mình nó không đủ để làm cho ta hạnh phúc lâu dài.

Sau khi tìm hiểu về ba lăng kính hạnh phúc này, mình thấy tự tin hơn cho những lựa chọn tiếp theo. Thành thật mà nói, lớn lên trong môi trường Việt Nam, mình chỉ biết theo đuổi cuộc sống thoải mái. Chúng ta được dạy rằng phải học giỏi để sau này kiếm được công việc ổn định, phải tìm đối tượng kết hôn phù hợp để cuộc sống suôn sẻ, v.v. Thay đổi mục tiêu từ cuộc sống thoải mái sang cuộc sống đam mê và cuộc sống ý nghĩa chắc chắn không đơn giản, nhưng mình tin rằng, nỗ lực đó sẽ không uổng phí. Kết bài xin chia sẻ với mọi người câu văn này làm lời động viên:

“Chúng ta có thể vui trong những gian khó vì chúng ta biết rằng gian khó tạo nên sự kiên nhẫn, sự kiên nhẫn tạo nên đức tính, và đức tính tạo nên hy vọng, và hy vọng sẽ không khiến cho ta hổ thẹn.” – Kinh thánh sách Roma

Chúc bạn sớm tìm thấy đam mê và ý nghĩa cho cuộc sống của mình!

*** Bạn có thể xem bài diễn thuyết của Giáo sư Martin Seligman về chủ đề này: Link

2 thoughts on “Ba kiểu cuộc sống hạnh phúc và những lựa chọn cho cuộc đời

Comments are closed.