Gia đình và tài chính

Từ trước đến giờ, mình vẫn nghĩ rằng, tài chính eo hẹp là nguyên nhân chính gây ra những xích mích trong chuyện chi tiêu gia đình. Khi không dư dả, người ta phải cân nhắc, đắn đo khi muốn mua một cái gì đó. Liệu chi cả triệu đồng làm một kiểu đầu mới có đáng khi hàng tháng vẫn phải trả góp tiền mua xe? Liệu có nên đầu tư mua một chiếc tủ lạnh mới hay nên bỏ tiền vào tiết kiệm phòng khi ốm đau? Từ những khoản chi tiêu lặt vặt như mua thức ăn sáng cho đến những món đầu tư lớn hơn như tậu nhà, tậu xe đều có thể gây ra những cuộc tranh cãi găy gắt trong gia đình, đặc biệt khi không ai muốn nhường ai và ai cũng cho mình là đúng. Giá như mà giàu có hơn, chắc người ta sẽ không phải đau đầu như vậy nữa?

Trong bài này, mình sẽ chỉ ra rằng, những bất đồng trong chi tiêu và quản lý tài chính, nhiều khi không phải do có tiền hay không, mà nhiều khi là do những tính cách khác nhau. Thế nên, cách giải quyết những xung đột này chưa chắc đã là kiếm nhiều tiền hơn mà là từ từ khắc phục những thói quen này. Mình sẽ bàn đến ba thói quen chi tiêu dễ gây ra mâu thuẫn và những tính cách đằng sau những thói quen đó. Ba thói quen này là phung phí, tiết kiệm, và kiểm soát.

Thói quen chi tiêu phung phí
Những người có thói quen phung phí thường không suy nghĩ nhiều mà hứng lên thấy cái gì hay, ngon, hay đặc biệt là muốn mua về, kể cả khi họ không thực sự cần những món đồ đó hay giá trị của nó không tương xứng với đồng tiền bỏ ra. Thói quen này dễ gây ra xung đột khi người phung phí bỏ ngoài tai những lời khuyên của người khác hay tiêu tiền của người khác làm ra. Thói quen này có thể bắt nguồn từ một số nguyên nhân sâu xa sau:

1, Người chi tiêu phung phí có thể đặc biệt quan tâm đến thể diện của bản thân và coi trọng hình ảnh của mình trong con mắt người khác. Để được bằng bạn, bằng bè, người phung phí cho rằng, mình phải có cách sống xa xỉ hay những tài sản mà người khác có.

2, Thói quen phung phí có thể do người này thiếu khả năng kiểm soát và kìm hãm cảm xúc nói chung. Khuyết điểm này có thể chi phối nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ việc chi tiêu. Có thể những người này dễ nóng tính với những người xung quanh, thiếu kiên nhẫn trong học tập và công việc, hoặc hay giận dỗi một cách quá đáng.

Thói quen quá tiết kiệm
Đối lập với kiểu người phung phí là kiểu người quá tiết kiệm. Kể cả khi họ có một sổ tiết kiệm khá dày họ cũng không dám hưởng thụ, mà ngược lại, cảm thấy “tội lỗi” khi ăn ngon mặc đẹp. Họ khá cẩn thận và từ tốn trong cách chi tiêu và tự đặt ra những quy luật cho bản thân để không bao giờ phải rơi vào tình cảnh chi tay quá trán. Đó có thể là không chi quá 150k cho một bữa ăn ngoài hàng hay không chi quá 250k cho một chiếc áo. Có thể họ đã đặt ra những quy luật này từ thời sinh viên cách đây cả hàng năm mà vẫn không hề di dịch chúng bất kể lạm phát chóng mặt và tài chính nay đã dư dả hơn. Tuy kiểu người này ít gây ra thiệt hại cho tài chính gia đình nhưng tính xót tiền có thể làm cho những người khác rất khó chịu và ức chế. Đằng sau thói quen này có thể là những vấn đề sau:

1, Thói quen tiết kiệm có thể do người này có cái nhìn quá khiêm tốn về bản thân, tự cho rằng mình không xứng đáng có được và hưởng thụ những thứ tốt đẹp hơn. Cách suy nghĩ này có thể biểu hiện trong những mặt khác của cuộc sống, chẳng hạn không dám theo đuổi người mình thích vì thấy mình kém cỏi hơn đối phương về ngoại hình hay gia cảnh hay không dám đòi hỏi một vị trí hay mức lương cao hơn mặc dù hoàn toàn có năng lực.

2, Lý do thứ hai có thể do người này quá cầu toàn hay kỹ tính. Họ muốn cất những thức ngon, của đẹp và chờ đến một dịp hoàn hảo mới mang ra dùng. Mỗi lần mua sắm, họ phải tính toán cho thật kỹ xem món đồ đó có phải chăng hay không và liệu có nơi nào bán rẻ hơn hay không.

3, Những người tiếc tiền lại cũng có thể là những người thường xuyên lo lắng về tương lai. Khác với những người phung phí có thể lơ đi hậu quả của việc chi tiêu quá trán, thì những người tiết kiệm lại không thể ngủ ngon được nếu như trong ngân hàng không có một sổ tiết kiệm kha khá đề phòng những lúc nắng mưa. Họ sẵn sàng nhịn ăn nhịn mặc để tích lũy và phòng bị cho một tương lai xa xôi.

Thói quen kiểm soát người khác
Những ví dụ này ngoài đời không hề thiếu. Đó là những cô vợ hàng tháng tịch thu hết tiền lương của chồng và chỉ để lại cho chồng đủ tiền ăn trưa và tiền đổ xăng. Đó là những ông chồng khó tính, giấu hết lương đi và kêu ca mỗi khi vợ muốn mua một món đồ gì đó. Mặc dù một sự “giám sát” nhẹ nhàng có thể hoàn toàn hợp lý nếu đối phương là một người phung phí, nhưng đa phần việc này làm người khác rất khó chịu. Tuy nhiên, đằng sau thói quen này có thể là một số vấn đề sau:

1, Người luôn kiểm soát có thể thiếu sự tin tưởng vào người khác và xã hội nói chung. Chẳng hạn ho luôn lo lắng bị người khác lừa dối hay lợi dụng, có thể họ dễ ghen một cách vô lý, có thể họ khó kết bạn với những người lạ hay khó mở lòng về những cảm xúc và vấn đề của bản thân.

2, Cũng có thể những người này khó lòng đồng cảm với những người khác nên họ không hiểu được và không tôn trọng những quyết định và chọn lựa của đối phương. Nếu họ không cần một món trang sức hay một thiết bị điện tử nào đó, thì họ cũng nghĩ rằng, chẳng có lý do gì mà người khác phải cần những thứ đó.

Tất nhiên, môi trường, gia cảnh và trải nghiệm đều có ảnh hưởng lớn đến những tính cách và thói quen chi tiêu này. Sẽ chẳng có vấn đề gì, nếu hai người tiết kiệm sống chung trong một nhà và họ chẳng có cách nào khác vì không dư dả gì. Tuy nhiên, mọi chuyện sẽ phức tạp hơn khi gia đình kha khá nhưng một người phung phí còn người kia thì quá kiểm soát. Trong trường hợp này, cách giải quyết không phải là kiếm thêm tiền mà là dần dần điều chỉnh những thói quen của bản thân. Nếu bạn là người ham mua sắm, hãy học cách huấn luyện bản thân bằng một môn thể thao hay học một ngoại ngữ. Nếu bạn có thói quen quản lý người khác, hãy tìm những việc khác để làm. Khi bận rộn, bạn sẽ chẳng còn thời gian và tâm trí để ý đến người ta nữa. Nếu bạn là người quen tiết kiệm, hãy thỉnh thoảng thưởng cho mình một món đồ đặc biệt hay một bữa ăn ngon kể cả khi bạn chẳng có lý do gì.