Kết hôn để làm gì? – Tập 1

Chào mừng bạn đã đến với chuyên mục thứ hai của blog. Câu hỏi đề ra trong chuyên mục này là “Kết hôn để làm gì?”

Tháng vừa rồi, mình quay lại Princeton hai tuần để tham gia một cuộc hội thảo và trình bày nghiên cứu trước khoa Quan hệ quốc tế. Một buổi tối nọ, mình hẹn vài bạn nữ khá thân đi ăn nhân dịp mình trở về trường và liên hoan một bạn khác vừa xuất bản một bài nghiên cứu khoa học. Trong lúc ăn tối, mình giới thiệu với các bạn về dự định viết blog và ý tưởng viết về mục đích hôn nhân.

Tuy rằng mọi người đều đã đến tuổi kết hôn (trên 25 tuổi) hoặc sắp bước vào lứa tuổi mà người ta thường bị dán mác là “ế” (ngoài 30 tuổi), khi bàn đến vấn đề kết hôn để làm gì, các bạn mình đều không chắc chắn cho lắm. Kết hôn là điều hiển nhiên, có mấy ai như mình đi suy nghĩ về gốc rễ của vấn đề này đâu?

Trang, nghiên cứu sinh khoa xã hội học, thì cho rằng xã hội cần hôn nhân vì đây là môi trường tốt nhất cho trẻ nhỏ phát triển. Hai bạn nữ khác học tiến sỹ về khoa học máy tính và chính sách công hơi lưỡng lự nhưng cuối cùng cũng nghiêng về ý kiến hôn nhân chủ yếu là để phục vụ sự nuôi dưỡng và giáo dục của con cái.

Mình hơi bất ngờ với câu trả lời này vì nghĩ rằng với học thức cao và môi trường sống khá là tự do ở Mỹ, mọi người có thể có những câu trả lời thoáng hơn một chút – giả sử như kết hôn để có thể tận hưởng tình yêu, để thử xem cuộc sống chung với bạn trai hay bạn gái là thế nào, nếu không hợp thì thôi chia tay, kết hôn để có một đám cưới lãng mạn và đáng nhớ, để giảm mức thuế hay để lấy thẻ xanh và duy trì cuộc sống ở Mỹ (bạn mình đa phần là người nước ngoài).

Tất nhiên, với nhiều người khác thì quan niệm về hôn nhân sẽ truyền thống hơn. Họ có thể lấy chồng hay lấy vợ đơn giản vì muốn luôn có ai đó ở bên, để đi làm về không phải đối mặt với căn phòng trống trải và bát mỳ tôm vị công nghiệp. Nhà khác thì cần ai đó cùng gánh vác áp lực tài chính hay phụ giúp công việc kinh tế của gia đình.

Có người thì cho rằng hôn nhân là một bộ phận tất yếu của của sống, nên đến tuổi thì con trai phải lấy vợ, con gái phải lấy chồng thôi. Trong nhiều trường hợp thì gia đình và xã hội cũng “đóng góp” một phần áp lực. Người ta hay quan niệm rằng con trai có vợ mới chăm chú vào làm ăn kinh doanh, mới trưởng thành, nên có những gia đình lấy vợ cho con nhằm chữa trị một số thói hư tật xấu nào đó. Các bố mẹ cũng thích gả con gái sớm nếu gặp được gia đình tử tế vì nếu không sợ con gái mình ế, hay lại gặp phải thằng nào “mất dạy.”

Nếu các bạn đã đọc cuốn tiểu thuyết nổi tiếng “Kiêu hãnh và định kiến” của tác giả Jane Austen, hẳn các bạn sẽ nhớ đến bà Bennet. Từ đầu đến cuối chuyện, bà ta lúc nào cũng lo lắng đến việc tìm chồng cho năm đứa con gái của mình. Bà sốt sắng giục ông Bennet đến thăm anh chàng hàng xóm giàu có mới chuyển đến để “tạo mối quan hệ” cho các cô con gái, bà thúc cô con gái thứ hai lấy người anh họ nhàm chán mà cô chẳng ưa gì chỉ vì người anh họ này sẽ thừa kế toàn bộ tài sản của gia đình. Gần cuối truyện, bà suy sụp khi cô con gái út bỏ chạy theo một gã lính tồi tệ vì việc làm đó gây ô nhục cho gia đình, làm hỏng cả tiền đồ của những người con gái còn lại nhưng lại hãnh diện khi tên lính kia cuối cùng chịu đăng ký kết hôn với cô con gái ngốc nghếch của mình. Đối với bà Bennet, miễn làm sao gả được hết năm cô con gái đi là bà ý sẽ cảm thấy mãn nguyện và có thể “nở mày nở mặt” với hàng xóm láng giềng.

Hôn nhân như cách mà bà Bennet tiếp cận giống như cách người ta đi thi lái xe ôtô ở Việt Nam, miễn là được 80 trên tổng số 100 điểm là ổn, không cần biết bạn làm thế nào, kể cả bạn lái dở cũng cứ phải cố.

Lần đầu mình đi thi thì rớt đúng khoản lùi xe vào chuồng. Chiếc xe ôtô đã được cài sẵn phần mềm chấm điểm, nếu ta tông vào vạch đánh dấu chuồng xe là bị trừ 5 điểm. Nếu còn ít hơn 80 điểm thì ta trượt phần lái. Hôm đó, mình cua xe sai góc, biết là thể nào cũng không vào được nhưng đầu óc mình loạn hết cả lên. Mình cố gắng lùi đuôi xe, lúc đầu thì đánh lái sang phải, lúc sau thì sang trái, nhưng mà vì chiếc xe quá chếch cho với chuồng, nên càng cố lùi, thì lại càng húc vào vạch phân cách. Chỉ hơn một phút mình đã mất 20 điểm và rớt thẳng cẳng.

Liên quan đến việc kết hôn, đa phần nằm trong diện cơ bản, truyền thống, nhưng mình cũng nghe đến hay xem trên phim những chuyện dở khóc dở cười, như là hợp đồng hôn nhân giả, người cũ đến phá đám, một bên gia đình không xuất hiện, hay cô dâu hoặc chú rể chạy chốn, nhưng vì lý do nào đó mà người ta vẫn cố đấm ăn xôi, vẫn phải tổ chức coi như không có chuyện gì. Việc này cũng không khác gì mình cố lùi xe vào chuồng, chỉ khác là không có chiếc máy chấm điểm báo hiệu việc bạn đang làm có thể sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường sau này.

Khái quát chuyên mục “Kết hôn để làm gì?”

Trong chuyên mục trước, mình đã bàn về định nghĩa tình yêu theo sách Cô-rinh-tô và giới thiệu một số đặc điểm của tình yêu như nhẫn nại, tử tế, khoan dung, không vị kỷ, không chấp nhận những việc bất công. Nếu bạn chưa đọc chuyên mục “Định nghĩa lại tình yêu” thì có thể quay trở lại trang chủ và đọc những bài trong chuyên mục đó. Vì trong hôn nhân, chúng ta phải đối mặt với những khiếm khuyết của chính mình và người bạn đời, nên nó lại là môi trường lý tưởng để chúng ta học cách thông cảm hơn, nhẫn nại hơn và khoan dung hơn. Vậy thì mục đích của hôn nhân chính là giúp chúng ta học cách yêu thương nhau, và qua đó cả hai có thể trở thành những con người hoàn thiện hơn. Mình sẽ bàn sâu hơn về vấn đề này trong những bài tiếp theo.

Mình cũng sẽ giới thiệu một số nghiên cứu nhân chủng học và lịch sử học thú vị về khởi nguồn của hôn nhân và sự đa dạng của hôn nhân. Chẳng hạn như bạn có biết là tất cả các dân tộc hiện nay trên thế giới đều có hôn nhân, chỉ duy nhất một dân tộc là không có không? Bạn có thể hình dung được cách tổ chức xã hội và nuôi dạy con cái của họ thế nào nếu như không có hôn nhân và gia đình một cha một mẹ không?

Chuyên mục này cũng sẽ phân tích thêm về một số quan niệm phổ biến liên quan đến vai trò của hôn nhân, chẳng hạn như hôn nhân cần phải phục vụ mục đích sinh con và nuôi dưỡng con cái, hôn nhân là việc tất yếu phải làm trong đời người, v.v. Mình sẽ bàn về một số hạn chế của những quan niệm này, ví dụ con cái là một trong những thành quả của hôn nhân, nhưng nó không nên là nền tảng và mục đích của hôn nhân và có những trường hợp quan niệm này có thể tác động xấu đến mối quan hệ gia đình.

Mình mong các bạn sẽ đón đọc những bài sắp tới của chuyên mục.

Ngôi Nhà Hạnh Phúc